انچمن برای رشد و شکوفایی نیاز به کار گروهی دارد
از آنجا که برخی از دوستان همچنان کم لطفند و عدم فعالیت انجمن را فقط و فقط ناشی از کم کاری اعضای هیأت موسس می دانند و در بخش نظرات وبلاگ هنوز از هیأت موسس شاکی اند تصمیم گرفتم مطلبی در مورد کار گروهی به نقل از انجمن علمی دانشکده مهندسی مکانیک دانشگاه شیراز نقل کنم تا همه ما بدانیم که انجمن برای رشد و شکوفایی نیاز به کار گروهی دارد و تک تک اعضای انجمن و جامعه کتابداران یزد باید برای پرورش و شکوفایی آن با دل و جان تلاش کنند و تمام مسئولیت ها فقط متوجه اعضای هیأت موسس نمی شود به صرف آنکه آن ها انجمن را تأسیس کرده اند !! همه باید تلاش کنیم اعضای هیأت موسس و اعضای هیأت مدیره و همچنین سایر اعضای انجمن.
کار گروهی چیست؟
از
آنجایی که گروههای پژوهشی چند وقتی است کم و بیش تشکیل شده اند ، لزوم
آگاهی از نحوه ی کار گروهی برای تمامی اعضا کاملا آشکار است . پس بر آن
شدیم تا در مقاله ای به بیان این موضوع پردازیم. ابتدا به توضیحی مختصر در مورد مزایای کار گروهی و بررسی تاریخجه آن در دنیا می پردازیم. يكي از معيارهايي كه كشورهاي توسعه
يافته را از كشورهاي در حال توسعه مجزا ميكند، فرهنگ گروهي كار
كردن است، در كشورهاي توسعه نيافته، افراد علاقهاي به فعاليتهاي
گروهي ندارند و همين امر سبب مي شود علاوه بر صرف انرژي بيشتر،
كارها با كيفيت پايين ترين انجام پذيرد. اصولا جهت رسيدن به يك
جامعه كارآفرين، رشد فعاليتهاي گروهي نيز ضروري است و بدون چنين
ويژگي، كارآفريني در جامعه فراگير نخواهد شد. برای مثال شركت مايكروسافت جهت تهيه
متن برنامه ويندوز 2003 از پنج هزار برنامه نويس كمك گرفت. مهمتر
از طراحي و توليد اين برنامه، بايد از هماهنگي و همبستگيهاي گروهي
لازم براي رسيدن به اين هدف نام برد. پس به میزانی که ما بتوانیم این فرهنگ را در ایران گسترش دهیم کشور به شکوفایی نزدیک تر می شود اما... شاید شما هم مثل من این جمله را بارها و
بارها، بنا به دلایل متفاوتی شنیده اید که: یک ایرانی اندازه پنج تا ژاپنی
کار می کند، دوتا ایرانی اندازه سه ژاپنی و پنج تا ایرانی اندازه یک ژاپنی
کار می کند . خوب مسلماً با شنیدن قسمت ابتدایی جمله همه
ما ایرانی ها به خودمان میبالیم که خداوند این استعداد و توانایی رو در ژن
ما ایرانی ها قرار داده که با امکانات مساوی هر کدام به اندازه پنج تا
ژاپنی بازدهی داشته باشیم، و چه خوب می شد که با استفاده از این توانایی
های شخصی در کار گروهی هم به نسبت ژاپنی ها بیشتر موفقیت کسب می کردیم،
ولی چرا این استعداد و توانایی در کار گروهی بر عکس جواب میده!؟ اکنون به توضیح مبانی کار گروهی می پردازیم: وظیفه ی هر عضو: عضو یک گروه کار باید متوجه باشد که با
عضویت در گروه اهداف و وظایفی را برگزیده و برای انجام آن متعهد به رعایت
روش های کاری و مصوبات گروه شده است. فعالیت های یک عضو در یک کار گروهی
قطعا آزادی فعالیت های فردی را ندارد و با محدودیت های بیشتری به لحاظ
رعایت حقوق دیگر اعضای گروه مواجه است. صبر و انتقادپذيري از ويژگيهاي مهم
فرهنگ فعاليتهاي گروهي است، اعضاي گروه بايد هميشه آماده پذيرش
سختترين انتقادات بوده و در برابر ناملايمات صبر فراوان داشته
باشند. انسانها از نظر خصوصيات شخصيتي متفاوتند. زماني كه انسانها در
شروع فعاليتها كنار هم قرار ميگيرند، بعضي از خصوصيات رفتاري
غيرقابل تحمل به نظر ميرسند، درست مانند چرخدندههايي كه با
يكديگر جفت نميشوند و همين موضوع باعث برخورد چرخدندهها و اصطكاك
ميان آنها ميشود. اما ميان انسان با چرخدندهها فرق بسيار اساسي
وجود دارد. آدمي قادر است با گذر زمان كمكم خود را با شرايط تطبيق
دهد، لذا در اينجا صبر بسيار، ضروري است.تحمل سختيهاي شروع كار و
تحمل بعضي خصوصيات رفتاري انسانها سبب ميشود آرامآرام انسانهاي
صبور به نتايج ارزشمندي دست يابند. صبر باعث ميشود آدمي از انجام
رفتارهاي شتابزده وغيرمنطقي خودداري كرده و شاهد نتايج شيرين
اعمال خود در آينده باشد. هر گروه باید دارای یک راهبر باشد: راهبر از نقش ویژه و بسیار مهمی در کار
گروهی برخوردار است و تربیت یک راهبر، به آموزش های ویژه خود نیاز دارد.
اولین ویژگی مهم راهبر، مورد پذیرش جمع بودن اوست. راهبر باید از یک نفوذ
معنوی در گروه برخوردار بوده و مورد اعتماد اعضای آن باشد. راهبرانی که
مستقیا با رای بالا از طرف اعضای صاحب صلاحیت گروه انتخاب می شوند، موفقیت
بیشتری در انجام کارشان دارند. راهبر باید تجربه بسیاری در کار گروهی
داشته باشد و با توجه به سطح اهداف گروه از توانایی های لازم در اداره ی
امور برخوردار باشد. او باید گوشی بسیار دقیق برای شنیدن همه چیز و درک
نقطه نظرات متفاوت داشته باشد. اگر عضوی فکر خود را مقدم بر جمع بداند
تنها خطای فاحشی کرده است. اما همین اشتباه از طرف راهبر پاشاندن کامل
گروه است. وظیفه راهبر قضاوت در مورد نظرات مختلف
نیست، بلکه آنچه او باید انجام دهد یافتن راهکارهای لازم از میان نظرات تک
تک افراد گروه برای مسئله ی مورد بحث، دسته بندی آن ها، کمک به پرورانده
شدن بوسیله روش هایی همچون طوفان ذهنی و بحث جمعی و در نهایت به رای گیری
گذاشتن آن هاست. اساتید کار گروهی اغلب تاکید کرده اند که بهتر است در
جلسات کار گروهی یک تخته سیاه (این روز ها سفید) برای نوشتن اینگونه یافته
ها و سپس آرای ارائه شده بدان وجود داشته باشد. آنکه صلاحیت قضاوت و تصمیم
گیری دارد جمع است و نه راهبر. در این زمینه راهبر نیز تنها یک رای مانند
سایر اعضای گروه دارد. راهبر باید هیچ تفاوتی میان اعضای گروه
نگذارد و از حق تک تک اعضای گروه برای مشارکت در اهداف آن دفاع کند. حقوق
و وظایف راهبر گروه در جلسات و بین برگزاری جلسات می تواند گسترده یا
محدود باشد، ولی ضرورت دارد که تدوین شده باشد و به تصویب جمع برسد. نحوه ی تعامل و تبادل اطلاعات در گروه: آموزش بايد در گروه همیشگی باشد و هر كسي
بايد بكوشد دانستهها و علم و دانش خويش را در خصوص موضوعات مرتبط
با گروه افزايش دهد و نتايج آن را به ديگران منتقل كند و هر كسي
بايد تنها در فكر رشد ديگري در گروه باشد در غير اين صورت گروه در
آينده از هم خواهد پاشيد. بايد اين نكته به خاطر سپرده شود كه اگر
در جامعه يي هر كسي سعي كند جلوي رشد ديگري را مسدودكند تا از اين
طريق رشد يابد، فرصتهاي لازم براي خلاقيت و رشد چنين جامعهيي بر
باد خواهد رفت. گهگاه لازم است گروه از متخصصين مرتبط
با موضوعات مورد بحث دعوت كرده و از نظرات آنان بهرهمند شود. شركت
در سمينارها، نمايشگاهها و...ميتواند فرصتي براي ديدار با متخصصان و
افراد صاحبنظر باشد. نمود فعالیت در خارج از گروه: گروه بايد نتايج فعاليتهاي خود را براي
علاقهمندان در همايشها ارايه كند. اين اقدام باعث خواهد شد كه
گروه بازخوردهاي ارزشمند از ديگران دريافت كرده و از طرفي بتواند با
انگيزش بيشتر به نقد و بررسي و اصلاح فعاليتهاي خويش بپردازند. روش های کار گروهی ویژگی های خاص خود را
دارد و نمی توان با روش های معمول در ارتباط های فردی یک گروه کار را
اداره کرد. پس در جریان پیشبرد کار بروز معضلات یک امر طبیعی ست. یک گروه کار کارا و دمکراتیک ترسی از آن ها
به خود راه نمی دهد و آن را عیوبی نمی شناسد که به لحاظ آبرو داری باید
کتمان شوند. برای مثال اگر اختلافی بین افراد بروز کرد، مشکل می تواند در
جمع مطرح شود و برای آن راهکاری یافته شود. گروه کار یک سیستم پیچیده ی زنده و خود
تطبیق گراست و بسیاری از امور و فرایند های در حال تکوین در آن مبهم و
فازی هستند و نمی توان به همه آن چیز تعین بخشید. اما اگر همه متوجه باشند
که به پرورش یک حیات تکامل یافته تر از فرد مشغول اند و با دل و جان برای
پرورش این نوزاد شگفت انگیز بکوشند، و استعداد های فردی شان را بی دریغ
صرف پرورش آن کنند، با گذشت زمان و رشد و به بلوغ رسیدن گروه به جایی
خواهند رسید که از قدرت حیرت آور و دگرگون کننده ی آن شگفت زده شوند. ما
در تاریخ معاصر کشورمان نمونه های ستایش انگیزی از چنین کار های گروهی
داشته و داریم. مزیت های کار گروهی !!! و بدانیم که ...
هر عضو باید توجه داشته باشد که
مصوبات جمع وجاهت بالاتری از نظرات شخصی اش دارد، اگر چه بر نظرات شخصی اش
باور بیشتری داشته باشد. او باید ضمن انعطاف لازم برای پذیرش نظرات دیگر
متوجه باشد که درک جمعی گام به گام شکل می گیرد و سعه ی صدر لازم برای
متقاعد کردن جمع به نظراتش را داشته باشد. یک جمع تازه که بیش از چندین
جلسه ی مشترک از فعالیتش سپری نشده، قطعا دچار اعوجاجات نظری متعددی ست که
فرد معمولا با آن دست به گریبان نیست. جمع نیز مانند فرد دوران کودکی،
جوانی و بلوغ خود را دارد. و اعضای کم حوصله ای که زود راه خود را جدا می
کنند و تخصص عجیبی در عیب جویی دارند، معمولا اعضای مناسبی برای کار گروهی
نیستند.
اعضای
گروه از حق ارزیابی عملکرد راهبری و انتقاد از آن را برخوردارند. در این
زمینه راهبر نباید جایگاه خود را فراتر از دیگران قرار دهد و حقوق ویژه ای
بر ای خود قائل باشد. او باید بداند که راهبری، ارگانی در خدمت گروه است،
و تنها اختیار عمل در حدود روش های کاری گروه دارد، و هرگونه فاصله گرفتنش
از جمع مانع کارایی و اثر بخشی او می شود. او همچنین باید مراقب باشد به
بیماری خودشیفتگی دچار نشود و موفقیت ها و تلاش های گروه را از آن خود
نداند.
سخن آخر:
باید وظایف و اهداف
مرحله ای گروه را با درجه رشد آن همسنگ کرد. یکی از آفت هایی که معمولا در
این زمینه با آن مواجهیم، آن است که کار و وظایفی سنگین را در مقابل گروه
کاری نوپا قرار می دهیم و در مقابل تنش های ناشی از پیشبرد آن زانو می
زنیم. پس باید به میزان توانایی گروه از آن کار خواست تا ذره ذره پرورده
شود و به درختی تنومند تبدیل شود و سپس میوه ی شیرین را از آن برداشت کرد.
